ΟΚ, τα πήγαμε χάλια στο τεστ της PISA, τι μπορούμε να κάνουμε για να βελτιωθούμε;

ΟΚ, τα πήγαμε χάλια στο τεστ της PISA, τι μπορούμε να κάνουμε για να βελτιωθούμε;

  Σεπτεμβρίου 10, 2026    Philippos Koutsakas

---

Απογοητευτικά αποτελέσματα στα τεστ PISA και φέτος...

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή μαθαίνουμε τις (συνήθως) χαμηλές ή πολύ χαμηλές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στο τεστ της PISA. Τα φετινά αποτελέσματα (PISA 2025) ήταν εξίσου —αν όχι περισσότερο— απογοητευτικά με εκείνα των προηγούμενων ετών. Συνοπτικά, αξίζει να σημειωθεί ότι...

Ιδιαίτερα ανησυχητικό παραμένει το υψηλό ποσοστό μαθητών που ολοκληρώνουν την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς το βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού:

49,5% στα Μαθηματικά
43,8% στην Κατανόηση Κειμένου
40,9% στις Φυσικές Επιστήμες

Αυτό σημαίνει ότι περίπου τέσσερις έως πέντε στους δέκα 15χρονους δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν βασικές γνώσεις και δεξιότητες για την κατανόηση απλών κειμένων και φαινομένων ή για την πραγματοποίηση απλών μαθηματικών συλλογισμών στην καθημερινή ζωή.

Αναλυτικά, τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στην ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας: «Ανακοίνωση αποτελεσμάτων έρευνας PISA 2025».

Ωραία, τι μπορούμε να κάνουμε για να διορθώσουμε αυτή την κατάσταση;

Απαντήσεις δίνει ο Andreas Schleicher, υπεύθυνος του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ, στην ομιλία του με τίτλο «What Are the Keys to a Successful Education System?».

Η συγκεκριμένη ομιλία αποτελεί συντομευμένη παρουσίαση των βασικών ιδεών του TED Talk «Use Data to Build Better Schools».

Συνοψίζω τα σημαντικότερα σημεία της ομιλίας...

Ο εκπαιδευτικός είναι ο σημαντικότερος παράγοντας

Τα επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα:

• προσελκύουν ικανούς ανθρώπους στο επάγγελμα,
• επενδύουν στη συνεχή επαγγελματική τους μάθηση,
• ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών,
• τους παρέχουν αυτονομία και εμπιστοσύνη,
• τους επιτρέπουν να καινοτομούν και να προσαρμόζουν τη διδασκαλία στις ανάγκες των μαθητών.

Η αυτονομία, όμως, πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς στόχους, υπευθυνότητα και κοινά πρότυπα ποιότητας.

Η εκπαίδευση πρέπει να αποτελεί πραγματική κοινωνική προτεραιότητα

Οι επιτυχημένες χώρες δεν περιορίζονται στο να δηλώνουν ότι η εκπαίδευση είναι σημαντική. Η προτεραιότητα αυτή φαίνεται στις επιλογές τους:

• στην κοινωνική αναγνώριση των εκπαιδευτικών,
• στις επενδύσεις στην ποιότητα της διδασκαλίας,
• στις υψηλές προσδοκίες για τους μαθητές,
• στη συστηματική υποστήριξη των σχολείων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Η ποιότητα και η ισότητα δεν αποτελούν αντίθετους στόχους

Ο Schleicher απορρίπτει το δίλημμα ανάμεσα στην υψηλή επίδοση και την κοινωνική δικαιοσύνη. Εκπαιδευτικά συστήματα όπως εκείνα της Φινλανδίας, της Κορέας και ορισμένων περιοχών της Ασίας απέδειξαν ότι είναι δυνατόν να επιτυγχάνονται ταυτόχρονα:

• υψηλές μαθησιακές επιδόσεις,
• περιορισμένες διαφορές μεταξύ των σχολείων,
• μικρότερη επίδραση της κοινωνικής προέλευσης στην πρόοδο των μαθητών.

Η πραγματική επιτυχία είναι συστημική: δεν αρκεί να υπάρχουν ορισμένα εξαιρετικά σχολεία· πρέπει κάθε σχολείο να μπορεί να προσφέρει ποιοτική εκπαίδευση.

Καθοριστική είναι η πεποίθηση ότι όλοι οι μαθητές μπορούν να επιτύχουν

Τα επιτυχημένα συστήματα δεν θεωρούν ότι η υψηλή επίδοση αφορά μόνο λίγους «χαρισματικούς» μαθητές. Θέτουν υψηλές προσδοκίες για όλους και δεν χρησιμοποιούν την κοινωνική προέλευση ως δικαιολογία για τη σχολική αποτυχία.

Η ισότητα, επομένως, δεν σημαίνει ότι όλοι οι μαθητές λαμβάνουν ακριβώς την ίδια υποστήριξη, αλλά ότι κάθε μαθητής λαμβάνει όσα χρειάζεται για να προοδεύσει.

Σημασία δεν έχει μόνο πόσα χρήματα δαπανώνται, αλλά πώς αξιοποιούνται

Οι υψηλές δαπάνες δεν οδηγούν αυτομάτως σε καλύτερα αποτελέσματα. Ο Schleicher συγκρίνει την Κορέα με το Λουξεμβούργο: παρότι οι δύο χώρες δαπανούν παρόμοια ποσά, η Κορέα επενδύει περισσότερο:

• στην επιλογή και στην αμοιβή ικανών εκπαιδευτικών,
• στην επαγγελματική τους ανάπτυξη,
• στον χρόνο μάθησης.

Αντίθετα, το Λουξεμβούργο διαθέτει περισσότερους πόρους για μικρότερα τμήματα. Το συμπέρασμα είναι ότι η στρατηγική κατανομή των πόρων είναι σημαντικότερη από την απλή αύξησή τους.

Κεντρικό μήνυμα

Ένα επιτυχημένο εκπαιδευτικό σύστημα δεν βασίζεται σε μία μεμονωμένη μεταρρύθμιση. Χρειάζεται έναν συνεκτικό συνδυασμό υψηλών προσδοκιών για όλους, ισότητας ευκαιριών, ποιοτικών και αυτόνομων εκπαιδευτικών, έξυπνης αξιοποίησης των πόρων και συστηματικής χρήσης δεδομένων για συνεχή βελτίωση.

Με μία φράση: η επιτυχία ενός εκπαιδευτικού συστήματος δεν κρίνεται από τα λίγα σχολεία ή τους λίγους μαθητές που διακρίνονται, αλλά από την ικανότητά του να προσφέρει υψηλής ποιότητας μάθηση σε κάθε μαθητή και σε κάθε σχολείο.